Khám phá thêm
Sổ tay an toàn thực phẩm ISO 22000:2018

Nội dung chính
Khi áp dụng hệ thống Quản lý An toàn Thực phẩm theo tiêu chuẩn ISO 22000, việc xây dựng bộ tài liệu hoàn chỉnh là bước quan trọng không thể thiếu. Vậy danh mục tài liệu ISO 22000 gồm những gì? Bài viết này IKACERT sẽ chia sẻ chi tiết để giúp quý doanh nghiệp nắm rõ hơn.

Sổ tay ISO 22000 là tài liệu gì?
“Sổ tay ISO 22000” hay còn gọi là “Sổ tay quản lý an toàn thực phẩm” là tài liệu chính mô tả toàn bộ Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của doanh nghiệp. Nội dung chính của tài liệu gồm chính sách, mục tiêu an toàn thực phẩm, cam kết lãnh đạo, sơ đồ tổ chức, phân định trách nhiệm – quyền hạn và các quy trình cốt lõi trong vận hành.
Các thành phần chính của sổ tay quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000
Phạm vi Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm
Phạm vi hệ thống giúp xác định rõ giới hạn áp dụng trong doanh nghiệp, làm sáng tỏ trách nhiệm và các hoạt động liên quan. Trong trường hợp doanh nghiệp thuộc tập đoàn đa quốc gia hoặc quy mô lớn, phạm vi hệ thống có thể chỉ áp dụng cho một số địa điểm hoặc bộ phận cụ thể. Khi phạm vi được xác định rõ, mọi hoạt động trong đó sẽ thuộc hệ thống quản lý an toàn thực phẩm chính thức.
Chính sách an toàn thực phẩm
Chính sách an toàn thực phẩm thể hiện định hướng của lãnh đạo trong việc kiểm soát rủi ro, đảm bảo chất lượng và tuân thủ pháp luật cùng tiêu chuẩn ISO 22000. Đây còn là cam kết cải tiến hệ thống liên tục. Chính sách hướng dẫn toàn thể nhân viên, truyền tải mục tiêu an toàn thực phẩm, và nhiều doanh nghiệp công khai để khuyến khích tuân thủ.
Vai trò, trách nhiệm và quyền hạn
Trong xây dựng hệ thống, trách nhiệm cá nhân thường được quy định chi tiết trong các quy trình riêng. Tuy nhiên, một số trách nhiệm tổng thể dễ bị bỏ qua. Vì vậy, sổ tay ISO 22000 cần trình bày rõ sơ đồ tổ chức, phân định trách nhiệm quyền hạn của các bên, đặc biệt Ban lãnh đạo và trưởng các bộ phận liên quan đến an toàn thực phẩm.

Mối quan hệ giữa các yếu tố trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm
Do đặc trưng hoạt động riêng biệt của từng doanh nghiệp, quy trình vận hành và mối liên hệ giữa các yếu tố trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm cũng đa dạng. Sổ tay ISO 22000 cần làm rõ các yếu tố cốt lõi của hệ thống và cách chúng tương tác lẫn nhau (như đầu vào – đầu ra). Nội dung này có thể minh họa trực quan qua sơ đồ hoặc biểu đồ để dễ hiểu hơn.
Cấu trúc chuẩn của sổ tay an toàn thực phẩm theo ISO 22000
Tùy theo từng doanh nghiệp, nội dung sổ tay ISO 22000 sẽ có sự khác biệt chi tiết. Dưới đây là mẫu cấu trúc tham khảo cho Sổ tay theo ISO 22000:2018 mà quý doanh nghiệp có thể áp dụng. Thông thường, sổ tay sẽ bao gồm các phần chính sau:
Giới thiệu chung
- Mục đích của sổ tay.
- Phạm vi áp dụng (sản phẩm, khu vực, cơ sở sản xuất/kinh doanh).
- Các tài liệu tham chiếu (ISO 22000:2018, các văn bản pháp luật về an toàn thực phẩm, nghị định, thông tư liên quan…)
- Thuật ngữ và định nghĩa.
Bối cảnh của tổ chức
- Hiểu biết về tổ chức và bối cảnh nội/ngoại bộ.
- Các bên yêu cầu và liên quan của họ
- Quy mô áp dụng của hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (FSMS).
- Các quá trình chính trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm.
Lãnh đạo
- Cam kết của lãnh đạo cao nhất.
- Chính sách an toàn thực phẩm.
- Trách nhiệm, vai trò và quyền hạn tổ chức.
Hoạch định
- Hành động khắc phục rủi ro và cơ hội.
- Hướng đến an toàn thực phẩm và kế hoạch đạt được.
- Hoạch định thay đổi.

Hỗ trợ
- Nguồn nhân lực (nhân sự, hạ tầng, môi trường vận hành).
- Năng lực và đào tạo nhân viên.
- Nhận thức về an toàn thực phẩm.
- Trao đổi thông tin ngoại bộ và nội bộ.
- Kiểm tra thông tin dạng văn bản (tài liệu và hồ sơ).
Thực hiện & vận hành
- Kế hoạch kiểm soát mối nguy.
- Chương trình tiên quyết (PRPs).
- Hệ thống HACCP và điểm kiểm soát tới hạn (CCPs).
- Kế hoạch truy xuất nguồn gốc.
- Kiểm soát thay đổi.
- Quản lý mua hàng, bảo quản, vận chuyển và giao hàng.
- Quản lý sự cố khẩn cấp.
Đánh giá kết quả hoạt động
- Đo lường, phân tích, giám sát và đánh giá.
- Thẩm tra nội bộ.
- Rà soát của lãnh đạo.
Cải tiến
- Quản lý sự không phù hợp và thực hiện hành động khắc phục
- Thúc đẩy cải tiến liên tục hệ thống quản lý ATTP.
Lợi ích của việc xây dựng sổ tay ISO 22000:2018 đối với doanh nghiệp
Hiện nay, hầu hết doanh nghiệp thực phẩm áp dụng ISO 22000:2018 đều xây dựng sổ tay này. Dưới đây là những lý do chính khiến sổ tay trở nên phổ biến và cần thiết:
Chuẩn hóa hệ thống quản lý
Sổ tay ISO 22000 giúp làm rõ chính sách, mục tiêu, phạm vi và các quy trình an toàn thực phẩm, tạo sự thống nhất trong toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn ISO 22000 và các quy định pháp luật
ISO 22000:2018 yêu cầu tổ chức phải có tài liệu mô tả hệ thống quản lý. Sổ tay chính là bằng chứng chứng minh doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn và các quy định pháp lý liên quan.
Nâng cao năng lực quản lý và minh bạch
Sổ tay hỗ trợ lãnh đạo cùng nhân viên nắm rõ vai trò trách nhiệm, dễ dàng đào tạo và hướng dẫn nhân sự mới theo quy trình chuẩn hóa.

Thuận lợi cho đánh giá chứng nhận và đối tác
Sổ tay là tài liệu quan trọng để tổ chức chứng nhận, khách hàng hoặc đối tác đánh giá năng lực quản lý an toàn thực phẩm của doanh nghiệp.
Cải tiến liên tục
Sổ tay giúp phát hiện sớm các điểm chưa phù hợp, đảm bảo hệ thống luôn được cải tiến, duy trì hiệu quả và phù hợp với thực tế hoạt động.

